Kayseri ilinde 9 Kasım ile 16 Kasım arasında 2024-2025 Türkiye Kupası oynandı. Turnuvaya 241 kişi katıldı. Bu 241 kişi 45 farklı ili temsil ederken 82 ayrı kulüpten lisanslı oyuncular yarıştı. Turnuvada 22 kadın satranççı hamle yaptı. 11 turluk uzun turnuva tarafların tüm oyun için 90 dakikalarının ve birinci hamleden itibaren eklenen 30 saniyelerinin olduğu klasik tempoda oynandı. Toplamda 500.000 TL’lik ödül havuzu ilk 10’un yanında bazı özel kategorilerde de ödül dağıtıldı. Bunlar, en iyi kadın sporcu, En iyi emektar sporcu (1975 ve önceki yıllarda doğan sporcular), en iyi 2000-2199 arası sporcu, en iyi 1800-1999 arası sporcu, en iyi 1600-1799 arası sporcu ve en iyi 1599 ve altı sporcu:

Turnuvanın 11 tur olması uzun ve yorucu bir maraton anlamına gelirken dinlenme gününün olmaması ve üç tane çift turlu günün olması oyuncular için hiç de kolay olmamış olsa gerektir. Oyuncuların böylesi yoğun tempolu bir turnuvaya satranç olarak hazırlanmanın yanında fiziken de hazırlıklı olmaları gerekir.

Birincilerin birden fazla oyuncu tarafından paylaşıldığı durumda ise turnuva kuralları gereği 10 dakika ve 5 saniye eklemeli rapid tempoda iki oyunluk bir eşitlik bozma maçı oynanacaktı. Burada da eşitlik bozulmazsa beyazın 5, siyahın 4 dakikasının olduğu “altın puan” adında beraberlik durumunda siyahın galip sayıldığı eşitlik bozma oyunu oynanacaktı.

Turnuvada 2012 doğumlu genç yeteneklerden FM Baver Yılmaz ikinci turda sürpriz bir şekilde yenildi. Fakat üçüncü turdan itibaren olağanüstü bir geri dönüş gerçekleştiren Baver 7 tur üst üste kazanarak son iki tura yarım puan farkıyla 8 puanıyla lider olarak girdi. Onu takip eden FM Tunahan Makaracı ve CM Ervin Özkan ise 7.5’ar puanla onu takip ediyordu. 10. Turda FM Baver Yılmaz CM Ervin Özkan’a karşı siyahlarla 1. masada berabere kaldı. FM Tunahan Makaracı da ikinci masada siyahla berabere kalırken üçüncü masada FM Bora Çilek Ege Yiğit Çelik’i yenmeyi başararak 8 puanla lider Baver’i yarım puan geriden takip eden gruba girmiş oldu.

Turnuvanın 11. ve son turunda FM Baver Yılmaz yarım puan farkıyla sahip olduğu liderliğine güvenerek rakibi Yusuf Kerem Ilgaz ile hızlı bir berabere yaptı. Üçüncü masada Tunahan ile Ervin arasında oynanan mücadele de 12 hamlelik hızlı bir beraberlikle sonuçlandı. İkinci masada oynanan Alp Orçun Özcan ile FM Bora Çilek arasında oynanan oyunda iki taraf da birincilik için kazanmaları gerektiğinin farkında olarak oynadılar. Beyaz taşlarla Sicilya açılışına karşı Grand Prix sistemiyle karşılık veren Alp Orçun şah kanadından sürdüğü piyonlarla hücum etmeyi denedi. Fakat siyah piyonların merkezi ele geçirdiği karşılaşmada beyazın atağı söndü ve sürülen piyonlar neticesinde siyah şahtan ziyade beyaz şah tehlike altında kaldı. Merkez piyonlarını istikrarlı bir şekilde ilerleten FM Bora Çilek oyunu kazanmayı bildi. Bu sonuçlarla birlikte FM Baver Yılmaz ve FM Bora Çilek 9 puanla birinciliği paylaşıyorlardı. Eşitlik bozma maçında ise  ilk oyunda beyaz taşlarla oynayan Bora, Grünfeld tarzı bir yapıyı tercih etti. Açılıştan fil çiftini etkili hale getirmeyi başaran Baver beyazın d4 piyonu üzerinde bir baskı kurdu. Fili açmazda kalan Bora, mücadeleye devam etmeye çalışsa da Baver’in oyunu kazanmayı başardı. İkinci oyunda siyah taşlarla kazanmak zorunda olduğu bir mücadeleye çıkan Bora, Baver’in 1.e4 tercihine karşı Sicilya açılışını tercih etti. Baver’in sağlam Maroczy düğümü sistemiyle yanıt vermesinden sonra taşların aktif olduğu açık merkezli bir oyun oldu. Oyunortasında kontrolü kaybeden Bora önce beyaz filini daha sonraysa f piyonunu kaybetti. Bunlardan sonra siyahın hızla çöken pozisyonu değerlendirip oyunu kazanan 13 yaşındaki yükselen yıldız Baver, 2025 Türkiye Kupası’nın kazananı oldu! İkinci ise FM Bora Çilek olurken üçüncülüğü FM Tunahan Makaracı kazandı.

 

Sayın Baran Demir, FM Baver Yılmaz - FM Bora Çilek oyununu siz okuyucular için analiz etti.

FM Baver Yılmaz (2213) vs FM Bora Çilek (2293)

1.e4 c5 (D)

 

Baver ve Bora, turnuvanın 9. turunda aynı renklerle karşılaşmışlardı. O karşılaşmada Baver yine 1.e4 hamlesiyle oyuna başlamış, Bora ise 1…e6 oynayarak Fransız Savunmasını tercih etmişti. Baver’i eşitlik bozma karşılaşmalarına taşıyan o oyunu incelemek için tıklayınız.

Eşitlik bozma maçlarında Bora, ilk oyunu beyaz taşlarla kaybedince siyah taşlarla kazanmak zorunda olduğu bir konumda kendini buldu. Böyle durumlarda oyuncuların en iyi bildikleri sisteme yönelmeleri oldukça doğaldır. Bora da bu nedenle Sicilya Savunması’nı tercih etmeye karar verdi.

2.Af3 (D)

Baver, küçük yaşlarından beri Sicilya Savunması'na 2.Af3 hamlesiyle karşılık veriyor ve bu oyunda da aynı tercihi yineledi.

Ayrıca şunu da paylaşmak isterim: 11 turluk yorucu maraton boyunca toplam 6 kez beyaz taşlarla oynayan Baver, bu karşılaşmaların hiçbirinde Sicilya Savunması ile karşılaşmadı.

2…Ac6 3.d4 cxd4 4.Axd4 g6 (D)

Bora, sürekli tercih ettiği Hızladırılmış Dragon varyantını oynadı.

5.c4 (D)

Baver, en sağlam sistemlerden biri olan ve sürekli oynadığı Maróczy Bind (Maroczy Bağı) varyantını tercih etti.

Oyunlar arasında sporcuların dinlenebilecekleri yalnızca kısa süreler olduğundan, birbirlerine özel hazırlık yapma imkânları yoktu. Bu nedenle iki sporcu da en iyi bildikleri varyantlara yönelmeyi tercih etti.

Elbette eşitlik bozma karşılaşmasına gelmeden önce, her iki oyuncunun da aklında belirli açılış planları vardı. Örneğin ilk oyunu Bora kazansaydı tamamen farklı bir açılış görebilirdik. Aynı şekilde ilk oyun berabere sonuçlansaydı, bu kez Baver farklı bir açılış tercih edebilirdi.

5…Af6 6.Ac3 d6 7.f3 Fg7 (D)

Bora, bu varyantta daha önce oynadığı karşılaşmalarda 7…Axd4 hamlesini tercih etti. Bu sefer kazanmak zorunda olduğundan farklı bir seçeneğe yöneldi.

 8.Fe3 0-0 9.Fe2 Fd7 (D)

Bora, en çok tercih edilen hamleyle oyununa devam etti, ancak bu noktada sizlere ilginç bir fikir göstermek istiyorum: 9…Ah5 (D)

Maroczy piyon yapısında Beyaz’ın merkezini oluşturan piyonlar beyaz karelerde olduğundan, Beyaz’ın e2 fili kötüdür. Siyah’ta bunu bildiğinden siyah kareli filleri değişip, rakibi kötü beyaz filiyle bırakmak ister. Hatta bununla alakalı Siyah’ın, …Va5-…Kfc8-…Vd8-…Vf8-…Fh6 oynamaya çalıştığı fikirler de mevcuttur. Bu fikirle alakalı oyun incelemek için tıklayınız.

Önerdiğim hamle de benzer bir fikre dayanmaktadır. Eğer ki Beyaz, 10.Vd2 ile gelişmeye devam ederse 10…Axd4 11.Fxd4 Fxd4 12.Vxd4 e5 (D) varyantından sonra hem kötü beyaz filiyle oyunda kalır hem de Siyah’ın d4 ve f4 siyah kareleri kontrol etmesine izin verir. (Bu varyantı oynamadan önce 10.Axc6 hamlesini mutlaka detaylı inceleyiniz.)

Bu varyant ile ilgili modern bir oyunu incelemek için tıklayınız.

10.0-0 Axd4 11.Fxd4 a5 (D)

Bu hamlenin amacı genellikle Beyaz’ın, vezir kanadında bulunan 3-2 piyon çokluğunun ilerlemesini engellemek.

Ek olarak bu konumda da …Ah5 ile siyah kareli filleri değişme fikri çalışmaktadır.

12.b3 Fc6 13.Vd2 Ad7 14.Fe3 Ac5 15.Kac1 Fe5 16.Kfe1 (D)

Taraflar bu hamleye neredeyse hiç süre harcamadan oynadılar. Fakat Bora, daha az tercih edilen 15…Fe5 hamlesini oynadıktan sonra Baver’i bilmediği bir konuma sokmayı başardı. Bu analizi yaparken Baver’in oynadığı hamle ve harcadığı süreyi dikkate alıyorum. Beyaz’ın en kuvvetli hamlesi ise 16.Ab5 idi. Bu hamle ile ilgili modern bir oyun incelemek isterseniz tıklayınız. Tabii ki de Baver’in hamlesi de mantıksız değildir.

Maroczy piyon yapısını turnuvalarda oynamama rağmen GM Adrian Mikhalchishin & GM Georg Mohr’un yazdığı Maroczy Yapılarını Anlamak (Understanding Maroczy Structures) ve GM Zenon Franco’nun yazdığı Plan (Planning Move by Move) kitaplarını incelediğimde, Beyaz’ın f4-f5 ya da f4-Kf3-Kh3 fikirlerini sahip olduğunu hatırlıyorum. Bu yüzden kaleyi f1 karesinde tutmak esnek oynamak adına daha faydalı olabilirdi.

16…e6 17.g3 (D)

17…Ve7 (D)

Bora, hızlı oyununa devam etti. Rapid tempoda oynanan oyunlarda bu yaklaşım son derece mantıklıdır.

Beyaz’ı daha fazla zorlamak adına 17…h5 (D) hamlesinin konumda daha etkili bir seçenek olabileceği düşünüyorum.

18.Ff1 Kad8N (D)

Bora, oyun boyunca ilk ciddi süreyi bu hamle için harcadı. Kalenin d dikeyinde olması oldukça mantıklıdır çünkü zayıf d6 piyonuna olan baskıları minimuma indirir ve …d5 sürüşünü daha kuvvetli hale getirir. Yine de 18…h5 hamlesinin daha etkili olacağını düşünüyorum. 19.f4? hamlesi ise mümkün değildi. Çünkü 19…Fxc3 20.Vxc3 Axe4 (D) varyantından sonra Beyaz, piyon kaybederdi.

19.Fg2 f5 20.exf5 gxf5 21.Fg5 Ff6 22.Fh6 (D)

22…Kfe8? (D)

Açıkçası Bora, kazanmak zorunda olmasaydı 22…Fg7 23.Fg5 Ff6 24.Fh6 Fg7 25.Fg5 Ff6 ile hamle tekrarı yapmayı tercih edebilirdi. Ancak 22…Kf7 hamlesi, 23.Ad5 (D) sonrasında güçlü siyah kareli filini kaybetmesine yol açacağı için Bora oyunda yaptığı hamleyi oynamak zorunda kaldı.

Tekrar hatırlamakta fayda var: Bora, 2025 Türkiye Kupası’nı kazanabilmek için bu oyunu mutlaka kazanmalıydı.

23.Ad5! Fxd5 24.cxd5 e5 25.Fh3! (D)

Stratejik açıdan tahtadaki en güçlü taş, karşılığı olmayan beyaz kareli fildir. Baver ise a5 piyonunu almak yerine filini aktifleştirerek ne kadar güçlü bir oyun anlayışına sahip olduğunu bizlere göstermiş oldu.

25…f4

Bora kontrolü kaybetti. Fakat makinenin gösterdiği 25…Vd7 (D) hamlesi kesinlikle insani değildir.

 

Açıkçası hiçbir sporcunun masa başında böyle bir hamle tercih edeceğini düşünmüyorum.

26.Fxf4 Şh8 27.Fe3 (D)

27…b6 28.Ff5 (D)

28…h5?? 29.Fxc5 bxc5 30.Vh6+ Şg8 31.Fe6+ (D) 1-0

Baver, kusursuz oyunu sayesinde 13 yaşında Türkiye Kupası’nı kazanan en genç sporcu unvanına sahip oldu.

Baver başta olmak üzere FM Bora Çilek, FM Tunahan Makaracı, CM Ervin Özkan, CM Emre Kırılmaz, CM Yusuf Kerem Ilgaz ve IM Umut Erdem Gündüz’e 2025 Türkiye Şampiyonası’nda başarılar dileriz.