46. FIDE Satranç Olimpiyatları Başlıyor!
Satranç Dünyasının Gözü Semerkant, Özbekistan’da: 46. Satranç Olimpiyatı Başlıyor
Dünya satrancının en büyük takım organizasyonu FIDE Satranç Olimpiyatı, 46. kez dünyanın dört bir yanından milli takımları bir araya getirmeye hazırlanıyor. 15-27 Eylül 2026 tarihleri arasında Özbekistan’ın tarihi Semerkant kentinde düzenlenecek Olimpiyat, yalnızca dünya satrancının geleneksel güçlerinin mücadelesine değil, son yıllarda satranç haritasını değiştiren yeni nesil ülkelerin zirveye oynamalarına da sahne olacak.
Açılış töreninin 15 Eylül’de yapılacağı organizasyonda ilk tur 16 Eylül’de oynanacak. Open ve Kadınlar kategorilerinde 11 turluk İsviçre sistemi uygulanacak; 22 Eylül ise dinlenme günü olacak. Son tur 27 Eylül’de oynanacak. Her takım dört masada mücadele ederken kadrolarda beşinci bir oyuncu yedek olarak bulunabilecek. Zaman kontrolü ilk 40 hamle için 90 dakika, ardından oyunun geri kalanı için 30 dakika ve ilk hamleden itibaren hamle başına 30 saniye ekleme şeklinde olacak.
Olimpiyatlarda Open kategorisinde 208, Kadın kategorisindeyse 190 takım yer alıyor. 2024 yılında Budapeşte’de düzenlenen olimpiyatlardaki 376 takımlık (Açıkta 195, Kadınlarda 181 takım) rekor seviyedeki katılımının ardından yeni bir rekor Semerkant’ta kırılıyor.
Takım karşılaşmalarında dört masadan elde edilen sonuçların toplamı maçın galibini belirliyor. Kazanan takım 2, berabere kalan takımlar 1’er maç puanı alıyor. Dolayısıyla Olimpiyat’ta 4-0 kazanmak ile 2,5-1,5 kazanmak aynı maç puanını getirirken masa puanları ise eşitlik bozma hesaplarında büyük önem kazanıyor. Bu durum üç masanın biterken eşitliğin sağlandığı durumlarda hala oynayan son masadaki oyunu daha da heyecanlı kılıyor.
Open: ABD birinci seri başı, ama gözler ev sahibi Özbekistan’da
Open kategorisi son yılların belki de en çekişmeli Olimpiyat mücadelelerinden birine sahne olacak. 11 Eylül tarihli Chess-Results listesine göre ABD 2753 rating ortalamasıyla birinci, son şampiyon Hindistan 2735 ile ikinci, ev sahibi Özbekistan 2720 ile üçüncü, Çin 2707 ile dördüncü ve Almanya 2677 ile beşinci seri başı konumunda.
ABD’nin kadrosunda Fabiano Caruana ve Wesley So’nun yanı sıra Hans Niemann, Levon Aronian ve Awonder Liang bulunuyor. Kadronun dünya çapındaki gücüne rağmen Hikaru Nakamura’nın yer almaması dikkat çekiyor. GM Nakamura, ABD Satranç Federasyonu’nun yeterli fon yaratmamasından dem vurarak, bu olimpiyat için yürüttüğü bağış kampanyasını ise utanç verici bulduğunu açıklayarak takımda yer almayacağını açıkladı. Turnuvada oynamayacak en büyük isim ise şüphesiz Magnus Carlsen. Normalde, takımı en üst sıralara oynamasa da ülkesini temsil etmekten kaçınmayan Dünya Bir Numarası, babalık sorumluluklarını ileri sürerek 12 günlük bu uzun turnuvaya katılmayacağını belirtti. Böylece dünya satrancının en tanınmış iki yıldızı Olimpiyat’ın dışında kalmış olsa da hem bireysel hem de takımlar açısından diğer önde gelen satranççıların çoğu turnuvada olacaklar.
Son şampiyon Hindistan son yıllarda oluşturduğu olağanüstü jenerasyonla yine altının en ciddi adaylarından. Praggnanandhaa, Arjun Erigaisi, Gukesh Dommaraju, Nihal Sarin ve Vidit Gujrathi’den oluşan beşli, yedek masasının bile dünya elitinden olduğu bir ekip olarak boy gösteriyor.
Özbekistan ise Sindarov, Abdussattorov, Yakubboev, Vokhidov ve Madaminov ile 2022 yılında yakaladıkları şampiyonluğu kendi evlerinde tekrarlamak için çabalayacak. Dolayısıyla, bu seneki Olimpiyatlar’daki ilk üç seri başı Budapeşte’deki 2024 olimpiyatlarının ilk üçünden oluşuyor. Son olimpiyatlarda Hindistan 11 maçın 10’unu kazanıp yalnızca bir beraberlik alarak 21 puanla şampiyon olmuştu. ABD gümüş, Özbekistan ise bronz madalyaya ulaşmıştı. Gukesh’in 10 oyunda 9 puanlık performansı ise birinci masada kendisine bireysel altın kazandırırken tarihi bir başarı olarak da kayda geçmişti.
Özbekistan artık “sürpriz takım” değil
Semerkant Olimpiyatı’nın en önemli hikâyelerinden biri kuşkusuz ev sahibi Özbekistan. Birkaç yıl öncesine kadar büyük turnuvalarda genç ve tehlikeli bir ekip olarak değerlendirilen Özbekistan, artık dünya takım satrancının oturmuş güçlerinden biri. Chennai 2022 Olimpiyatı’nda 19 maç puanıyla Open kategorisinde altın madalyaya ulaşan ekip, Budapeşte 2024’te de üçüncü olarak başarılarının tek turnuvalık olmadığını kanıtlamıştı.
Bu seneki kadroları ise daha da güçlü görünüyor. Javokhir Sindarov kendisini dünya elitleri arasına yazdırmakla kalmadı, dünya sıralamasında 4 numaraya kadar çıktı ve Dünya Şampiyonluğu Unvan Maçı’na hak kazandı! Nodirbek Abdusattorov ise yakın zamanda 2780’leri görerek kendi şahsi zirvesine ulaştı. Nodirbek Yakubboev, Shamsiddin Vokhidov ve Mukhiddin Madaminov gibi daha az tanınan Özbek yıldızların hepsi son iki yılda kendilerinden övgüyle söz ettirmeye devam ettiler. Bu genç takımda bulunan beş oyuncunun dördünün 2022’de altın kazanan kadronun parçaları olduğunu hatırlar ve bunun yanında takım kaptanlarının ise eski FIDE Dünya Şampiyonu ulusal kahraman rütbesinde olan Rustam Kasimdzhanov olduğunu aklımıza getirirsek Özbekistan’ın yakın zamandaki başarısının istikrarını daha iyi anlamış oluruz.
Üstelik Özbekistan’daki yükseliş yalnızca A Milli Takım düzeyinde değil. Federasyonun genç oyuncu havuzu hızla genişlerken ev sahibi ülke Open ve Kadınlar kategorilerinin her birinde üç takım oynatacak. Özbekistan 2 takımının 30. Seribaşı; Özbekistan 3 takımının ise 55. Seribaşı olması, ülkenin sahip olduğu derinliğin belki de en açık göstergelerinden biri.
2022’de Olimpiyat şampiyonluğu, 2024’te Olimpiyat bronzu ve şimdi de evlerinde oynayacakları olimpiyat, Özbekistan satrancının başarı hikayesi yeni başlamışa benziyor.
Kadınlar Kategorisi
Kadınlar kategorisinde de son şampiyon Hindistan favori olarak öne çıkıyor. Hindistan takımı 2466 rating ortalamayla birinci seri başı. Onu Gürcistan, Kazakistan, Çin ve ABD izliyor. Özellikle Gürcistan’ın Olimpiyat geleneği ile son yıllarda büyük bir çıkış yaşayan Kazakistan’ın genç kadrosu, Hindistan’ın unvan savunmasındaki en ciddi tehditler arasında sayılabilir.
Hindistan’ın Humpy Koneru, Divya Deshmukh, Vaishali Rameshbabu, Vantika Agrawal ve Savitha Shri’den oluşan kadrosu kağıt üzerinde son derece kuvvetli. 2024 Budapeşte kadrosundan Divya, Vaishali ve Vantika yeniden takımda bulunurken deneyimli Koneru’nun dönüşü takımın üst masalarını daha da güçlendiriyor.
Hindistan 2024’te tarihi bir Olimpiyat geçirerek hem Open hem Kadınlar kategorisinde şampiyon olmuştu. Kadınlarda Kazakistan gümüş, ABD ise bronz madalya kazanmıştı. 2022 Chennai Olimpiyatı’nın kadınlar şampiyonu ise Ukrayna’ydı. Kadınlar kategorisinde de unvanı korumak kolay değil: bunu en son Çin 2016 ve 2018’de başarmıştı.
Kazakistan’ın gelişimi de Özbekistan’ın Open’daki yükselişine benzer bir hikâye sunuyor. 2018’de 10., 2022’de 5. olan Kazakistan, 2024’te gümüş madalyaya kadar yükseldi. Takımın birinci masasında dünya kadınlar satrancının yıldızlarından Bibisara Assaubayeva bulunuyor.
Türkiye
Türkiye de Semerkant’a son yılların en dikkat çekici Olimpiyat kadrolarından biriyle gidiyor.
Türkiye 2616 takım ratingiyle 14. seri başı konumunda. Kadro GM Yağız Kaan Erdoğmuş, GM Ediz Gürel, GM Işık Can, GM Vahap Şanal ve GM Emre Can’dan oluşuyor. Takım kaptanı ise milli takımla bir süredir çalışmalar yürüten ünlü açılış ustası ve çok kuvvetli Bulgar GM Ivan Cheparinov.
GM Mustafa Yılmaz’nın yokluğu ise Türk satrancını bir nebze takip eden herkesin gözüne çarpacaktır. Kendisinin Twitter üzerinden yaptığı açıklamaları aynen aktarıyoruz:
“20 yıllık İş Bankası sponsorluğunun bitmiş olması ve yerine yeni bir sponsorun bulunamamış olması ve şartların daha da kötüleşmesi üzerine 2008’den beri oynadığım olimpiyatta bu sene oynamama kararı verdim.
Hak ettiğim saygıyı ve desteği gördüğüm takdirde önümüzdeki yıllarda yeniden ülkemi temsil etmekten mutluluk duyarım.”
Takıma kuvveti, tecrübesi ve karakteriyle çok şey katmış olup hala katma potansiyeline sahip GM Yılmaz’ın, milli takım oyuncularına sağlanması gereken saygı ve desteğin olmaması üzerine uzun yıllar boyunca kesintisiz katkı verdiği ve katkı vermekten de gurur duyduğu Olimpiyatlara katılmama kararı şüphesiz ki Türk satrancına dair acil olarak düzeltilmesi gereken meselelere işaret ediyor.
GM Mustafa Yılmaz başta olmak üzere milli takımlar seviyesinde olan satranççılarımızı koruyan, kollayan ve onların haklarını gözeten bir sistemin geç de olsa oluşturulması, Türkiye’nin satranç potansiyelinin gerçekleşmesi için olmazsa olmazlardan olduğu kanaatindeyiz.
Takımın birinci masasında, geçen olimpiyattan beri istisnasız olarak en elit diyebileceğimiz düzeyde yarışan Yağız Kaan Erdoğmuş’un son olimpiyattan bu yana birinci masayı kaldırabilir birisi olmaktan birinci masada önemli bir silah olma yolunda emin adımlarla ilerlediğini söyleyebiliriz. FIDE de Olimpiyat öncesindeki değerlendirmesinde Erdoğmuş’u Semerkant’ta özellikle takip edilmesi gereken genç oyuncular arasında gösterdi. Genç ustamızın, 2026 yılının mayıs ayında henüz 14 yaşındayken 2700 rating sınırını aşan tarihin en genç oyuncusu oluşuna Satranç365 olarak yaptığımız canlı yayında hep beraber tanıklık etmiştik. İkinci masamız GM Ediz Gürel ise geçen olimpiyatta 11 oyunda 9 puan toplayarak yine 2. Masada bronz madalya alarak podyuma çıkmayı başarmıştı. İlk iki masamızdaki genç, patlayıcı güçlerimizin hemen ardından olağanüstü bir sene geçirip birçok turnuva kazanan GM Işık Can üçüncü masada yer alıyor. Takımımızın 4 ve 5. seribaşları ise GM Vahap Şanal ve GM Emre Can. İkisi de bir süredir kötü performans gösteriyor olsa da birden fazla kere 2600 üstünü görmüş oyuncular olarak kalitelerini ispat etmiş, tecrübe sahibi ve Milli Takımın adeta gövdesini oluşturan gedikli oyuncularımızdandırlar.
2024 Olimpiyatları’nda 22. seribaşı olarak başlayıp 12.liği elde ettiğimiz başarılı performansın bir benzerini veya daha iyisini ümit etmek hayalperestlik olmayacaktır. 14. seribaşı olarak turnuvaya girecek takımımız açısından ilk 10 son derece güçlü bir sonuç anlamına gelecektir.
Türkiye Kadın Milli Takımı
Türkiye Kadın Milli Takımı ise güncel listede 2236 rating ortalamasıyla 26. seri başı durumda.
Takım IM Ekaterina Atalık, WIM Sıla Çağlar, WIM Gülenay Aydın, WFM Ceren Tırpan ve WFM Beren Kalyoncu’dan oluşuyor. Kaptanlık görevini bir süredir Milli takımla çalışan GM Evgenij Miroshnichenko üstleniyor.
Atalık’ın yıllara dayanan uluslararası tecrübesi ve genel olarak Olimpiyatlardaki iyi performansı ile takımın üst masasındaki en önemli güvence. Arkasındaki dört isim ise Türkiye kadın satrancının daha genç kuşağını temsil ediyor. WIM Gülenay Aydın’ın üçüncü olimpiyatı olmakla birlikte WIM Sıla Çağlar, WFM Ceren Tırpan ve WFM Beren Kalyoncu’nun ilk olimpiyatları olacak. Türkiye’nin başlangıç sırasının üzerine çıkabilmesi açısından özellikle orta ve alt masalardaki puan üretimi kritik olacak.
Semerkant’taki satranç şöleni aslında ana Olimpiyat’tan birkaç gün önce başladı. 3. FIDE Engelli Bireyler Satranç Olimpiyatı, 10 Eylül’deki açılışın ardından 11 Eylül’de ilk turuyla başladı ve 17 Eylül’e kadar devam edecek.
Bu yılki organizasyon 41 takımla kendi katılım rekorunu kırdı. Daha da önemlisi, Engelli Bireyler Olimpiyatı ilk kez ana Satranç Olimpiyatı ile aynı şehirde ve aynı dönem içinde düzenleniyor. FIDE açısından bu karar, organizasyonun kapsayıcılık boyutunda önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
Turnuva yedi turluk İsviçre sistemiyle oynanıyor. Her takım dört oyuncu ve bir yedekten oluşuyor; ayrıca her tur takımda her iki cinsiyetten de en az bir oyuncunun forma giymesi gerekiyor. İlk organizasyonda 2023’te Belgrad’da 26 takım bulunurken sayı ikinci turnuvada 34’e, Semerkant’ta ise 41’e yükseldi.
Türkiye de Engelli Bireyler Olimpiyatı’nda mücadele ediyor. Milli takımın kadrosunda Uğur Deniz, WCM Handenur Şahin, Süleyman Saltık, Ege Yazar ve Meriç Pehlivan bulunuyor. Takım kaptanı Ali Polatel. Türkiye başlangıç listesinde 25. sırada yer alıyor.
Takımımız ilk tura 5. Seribaşı olan Hırvatistan ile berabere kalarak güzel bir başlangıç yaptı.
Olimpiyatların tüm kategorilerindeki tüm takımlara başarılar dileriz! Satrancın en heyecanlı organizasyonlarından bir olan olimpiyatların keyfini çıkarın.
