Avrupa Satranç Kulüpleri Kupası Başladı

Avrupa Satranç Kulüpleri Kupası bu sene 19 Ekim – 26 Ekim tarihleri arasında Yunanistan’ın Rodos adasında Rodos Palace Hotel’de başladı. Avrupa Satranç Birliği (ECU) tarafından düzenlenen turnuva, prestijli olduğu kadar eğlenceli olmasıyla da ün yapmıştır. Hem açık hem de kadınlar kategorisi olarak iki kategoride düzenlenir. Farklı ülkelerin liglerinde katılan takımların mücadele ettiği bu turnuva futboldaki Şampiyonlar Ligi’ne benzetilebilir. Ancak, aralarındaki bir sürü farktan biri de turnuvaya katılmak için ülkelerin içlerinde düzenlenen liglere katılmak yeterlidir, şampiyon olmak veya belli bir dereceye girmek gerekmez.

Türkiye’deki kulüpler ve satranççılar için her zaman cazip olan bu turnuvaya bu sene açık kategoride 6, kadınlar kategorisinde 1 Türk takımı olmak üzere toplamda 7 Türk takımı katılıyor. Türkiye’de düzenlenen 2004 Çeşme, 2007 Kemer ve 2017 Antalya’yı hariç tutarsak Türkiye’den katılan takım sayısı açısından en kalabalık Avrupa Kulüpler Kupası’dır. Yakın zamana kadar Türkiye’den giden takımlar için Avrupa Kulüpler Kupası genellikle tecrübe edinmek, kuvvetli rakiplere karşı oynamak ve oyunun efsaneleriyle aynı atmosferi solumak amacıyla gidilen bir turnuvaydı. Genellikle küçük ve tatlı Avrupa tatil kasabalarında düzenlenen bu turnuvada sokakta yürürken veyahut bir barda otururken önünüzden Magnus Carlsen’in geçmesi işten bile değildir. Dolayısıyla takımların bazı istisnalar hariç tamamen Türk oyunculardan oluşması kaidedendi. Fakat 2023 yılında Arnavutluk’un Dıraç kentinde düzenlenen Avrupa Kulüpler Kupası’nda Göktürk Satranç Spor Kulübü tamamen Türk oyunculardan oluşan kuvvetli kadrosuyla (sırasıyla Vahap, Mustafa, Emre, Cem Kaan, Eray ve Deniz) 11. Başladığı turnuvayı üçüncü olarak podyumda bitirdi!

Satranca uzun süredir destek veren Türk Hava Yolları’nın IM Ediz Gürel ile 2650 üzeri 5 kişiyle altıncı seribaşı olarak başlayıp altıncı bitirmesi Avrupa Kulüpler Kupası’nda ilk 10’a iki Türk takımıyla girmenin yanında ilk defa yabancı ağırlıklı bir Türk takımı kurulması açısından dönüm noktası oldu. Göktürk’ün olağanüstü başarısı ve THY’nin ciddi yatırımı ülkemiz kulüplerinin en iyileri açısından bu turnuvayı, madalya ve podyum için rekabet edilecek bir turnuva haline getirdi! 2024 senesinde Sırbistan’ın Vrnjacka Banja kasabasında düzenlenen turnuvanın açık kategorisine Türkiye’den THY ve o senenin Türkiye Satranç Süper Ligi Şampiyonu Bayegan Pendik Satranç Spor Kulübü katıldı. THY geçen sene kadrosunda bulundurduğu GM Ediz Gürel’in (bu tarihte artık GM olmuştu!) yanına her ne kadar sadece 1 tur oynayabilse de GM Vahap Şanal’ı katmanın yanında yabancı oyuncuların kalibresini 2650’den 2690’lara çıkardı. Bayegan Pendik ekibi de GM Emre Can ve IM Işık Can’ın önüne 2690 ortalama beş yabancı GM ile yarıştı. İki ekip de 11 puan toplayarak 3-6 arasını paylaşsa da THY 4. olurken Bayegan Pendik takımı 6. oldu ve podyumda yer bulamadılar.

Bu sene, son iki senedeki trendin kuvvetlendiğine işaret edecek şekilde açık kategoride Türkiye’den 6 takım yarışırken ilk defa da Kadın Kategorisi’nde Türkiye’den bir takım yarışacak. Yine bir ilk olarak bir Türk takımı, Bayegan Pendik Satranç Spor Kulübü turnuvaya seribaşı olarak başlıyor. Takımların kadrolarına göz atmadan önce turnuvayla ilgili teknik bilgilere değinmek gerekir. Avrupa Satranç Kulüpleri Kupası’nın nispeten kısa olduğunu, sadece 7 tur oynandığını hatırlatmakta fayda var. Bu durum turnuvayı sürprizlere gebe hale getiriyor. Turnuvada klasik tempo oynanıyor. Taraflar, ilk 40 hamle için 90 dakikaya sahip, 41. hamleden itibaren 30 dakika daha kazanıyorlar ve ilk hamleden itibaren hamle başına 30 saniye eklemeyle oynuyorlar. İlk 30 hamlede beraberlik teklifi ise yasak. Kadro ve masa düzenine gelince. Takımlar her maça 6’şar kişiyle çıkıyorlar ve ilk masanın rengi takımın rengini tayin ediyor. İlk masayı müteakip masalar bir beyaz bir siyah olarak değişiyor ve her takım üç masada beyazla diğer üç masada siyahla oynamış oluyor. Birinci masanın beyaz olduğu durumlarda üç ve beşinci masalar yani tekil sayılar; ikinci, dördüncü ve altıncı masalar yani çift sayılar siyah olarak oynuyorlar. Takımlar kadrolarına altı kişinin dışında yedek olmak üzere iki kişi daha yazma hakkına sahip. Takımlar kadrolarındaki en fazla sekiz oyuncuyu sıralayıp bu listeyi ibraz ederler. İbraz ettikleri listede biri çıktığında herkes bir üste kayar. Keyfi değişimler, mesela ikinci masayla yedinci masayı (yani 1. yedeği) doğrudan değiştirmek mümkün değildir. Üçüncü masadaki ikinci masaya, dörtteki üçe vs. şeklinde kayan kadronun altıncı masasına yedekten sokulmak istenen oyuncu girer. Kadınlar kategorisi için de aynı kurallar geçerliyken masa sayısı 6 yerine 4’tür.

Turnuvanın ödülleri ise aşağıdaki gibidir:

Takımlara göz atmadan önce son olarak turnuvanın kalitesini göstermek adına hem açık hem de kadınlar kategorisinde en yüksek ratingli oyunculardan bahsedelim. Kadınlar kategorisinde en yüksek ratingli oyuncu Slovenya’nın Tajfun SK Ljubljana ekibini temsil eden Çinli GM Zhu Jiner (2569), ikinciyse FIDE bayrağı altında ve Monaco’nun Cercle d’échecs de Monte-Carlo takımı adına oynayan giyen Rus GM Alexandra Goryachkina (2541) ve üçüncü en yüksek ratingli oyuncu da Türk Hava Yoları ekibinde yer alan Ukraynalı GM Anna Muzychuk (2525). Açık kategorideyse Makedon ekibi Alkaloid’li GM Arjun Erigaisi (2773), Bayegan Satranç Spor Kulübü formasını giyen Hollandalı GM Anish Giri (2759) ve Çek takımı Novy Bor takımında yer alan GM Vincent Keymer (2755) ilk üçü oluşturuyor. Bunların yanında turnuvada toplamda 122 takım ve yaklaşık 800 kişi olacak.

Kadınlar Kategorisi’nde toplamda 20 takım bulunuyor. İlk üçü sırasıyla Cercle d'échecs de Monte-Carlo (2490 ortalamayla), Türk Hava Yolları Spor Kulübü (2474 ortalamayla), Tajfun SK Ljubljana (2455 ortalamayla). Ülkemizi temsilen katılan ve kaptanlığını Özgür Solakoğlu’nun yaptığı Türk Hava Yolları Spor Kulübünün kadrosu şu şekildedir:

Açık Kategorisindeyse ilk üç takım sırasıyla ülkemizi temsil eden Bayegan Pendik Satranç Spor Kulübü (2711 ortalamayla), ikinci sırada Makedonya bayrağı altında oynayan Alkaloid takımı (2701 ortalamayla) ve Çekya’dan gelen Novy Bor takımı (2683 ortalamayla) yer alıyor. Türk takımlarının rating ortalamalarına göre listeleri ise aşağıdadır.

Buna göre turnuvanın seribaşı takımı olan Bayegan Pendik Satranç Kulübü:

Turnuvanın 9. seribaşısı Türk Hava Yolları Spor Kulübü:

Turnuvanın 35. seribaşısı Güzelbahçe Satranç Spor Kulübü:

Turnuvanın 42. seribaşısı Paüsa Satranç Kulübü:

Turnuvanın 44. seribaşısı ve bu sene 1. Ligden şampiyon olarak Süper Lig’e çıkmaya hak kazanan Konya Yıldız Satranç Kulübü:

Turnuvanın 61. seribaşısı Göztepe Satranç Kulübü:

Güzelbahçe Satranç Spor Kulübü kaptanı ve oyuncusu FM Çağatay Burcu ile Bayegan Pendik Satranç Kulübü oyuncusu GM Mustafa Yılmaz teknik toplantıda.

Sayın Baran Demir turnuvanın ilk turunda Hollanda’nın HWP Haarlem takımı ile Bayegan Pendik Satranç Spor Kulübü arasındaki maçın 5. Masasında oynanan Collin Boelhouwer ile GM Mustafa Yılmaz arasındaki oyunu sizler için analiz etti.

Collin Boelhouwer (2167) vs GM Mustafa Yılmaz (2591)

1.e4 c5 2.Af3 d6 3.Fb5+ (D)

Hollandalı veteran sporcu Collin, Sicilya Savunması’na karşı ilk kez Moskova Varyantı’nı tercih etti.

3…Ad7 (D)

Mustafa’nın açılış repertuarı o kadar derin ki, rakibinin hazırlık yaptığını anlamasına rağmen en çok oynadığı varyanttan vazgeçmedi.

Veriler, Mega Database 2025’den alınmıştır.

Mustafa’nın örnek alınacak bir diğer özelliği ise rakiplerinin seviyesi ne olursa olsun onları küçümsememesi ve doğru satrancı oynamaya çalışmasıdır. Özellikle amatör seviyede satranç oynayan sporcuların sıkça sorun yaşadığı konulardan biridir. Bu konuda, Mustafa’nın 2300 Elo altındaki sporculara karşı nasıl oynadığını inceleyebilirsiniz.

Yazarlığımın yanı sıra yaklaşık 13 yıldır antrenörlük yapıyorum. Bu süreçte çok farklı seviye ve karakterde sporcularla çalışma fırsatım oldu. Sporcuların karakterlerine ve seviyelerine uygun çalışmalar, soru kaynakları vs önersem de her sporcuma hep şu bilinci aşılamaya çalıştım.

“ Her rakibi ciddiye alıyoruz ve en iyi şekilde tahtada savaşıyoruz.”

Eğer profesyonel düzeyde bir sporcu olma hayaliniz varsa, yaşınız ve seviyeniz ne olursa olsun, her şeyden önce bu prensibi oyununuza net bir şekilde oturtmanız gerekir.

4.c3 (D)

Collin, eski bir sistem tercih etti. Amaç, c3-d4 ile merkezi ele geçirmektir. Tabii tüm bunları yaparken e4 piyonuna yapılacak saldırılara karşı Ve2 hamlesini tercih edecektir.

Piyon yapısına baktığımızda ise bazı noktalarda Kapalı İspanyol’a dönebiliyor ancak Siyah biraz daha iyi durumda, çünkü tempo kaybetmeden ideal konuma ulaşabiliyor.

Bu pozisyonla ilgili diğer bir önemli ayrıntı, Mustafa’nın, daha önce oynadığı tüm karşılaşmaları kazanmış olmasıdır.

4…Agf6 5.Ve2 a6 6.Fa4 b5 (D)

Siyah, vezir kanadında kazandığı tempolarla birlikte ciddi bir alan kazandı ve c8 filini b7 karesinden gelişmek istedi.

7.Fc2 e6 8.d4 Fe7 9.0-0 Fb7 10.Abd2 Vc7 (D)

Bu konumda önemli bir incelik var. Eğer ki Beyaz, 11.Ke1?! ile Af1-g3 manevrasını gerçekleştirmeye çalışırsa, 11…cxd4 (D) hamlesi yüzünden merkezdeki üstünlüğünü önemli ölçüde kaybeder. (Bu varyant ile ilgili oynanmış modern oyunu incelemek için tıklayınız.) Mustafa ise buna benzer konumları Edvin Trost ve Qingyu Yuan’a karşı internet satrancında oynadı ve her iki karşılaşmayı da kazanmayı başardı. (Oyunları incelemek için sporcuların isimlerine tıklayınız.)

11.Fd3 0-0 12.Ke1 Kfe8 13.a3N (D)

Collin’den şüpheli bir yenilik geldi. Klasik plan, Af1-g3 manevrasıyla devam etmekteydi.

13…Kac8 (D)

Mustafa, olabildiğince konumu dinamik tutmak adına merkezdeki gerilimi bozmak istemedi. Siyah için 13…c4 (D) hamlesi de bir seçenek olabilirdi.

Siyah, 14.Fc2 e5 15.d5 (15.dxe5?! dxe5 16.Af1 Ac5 17.Ag3 Kad8ΔAd3 siyahın konumu oldukça iyidir.) 15…Ac5 (D) varyantıyla birlikte vezir kanadını hâkimiyetini tamamen ele geçirip, hafif üstün bir konum oynayabilirdi.

14.Af1 cxd4 15.cxd4 e5 16.d5! (D)

Collin, son hamlelerde oldukça iyi oynadı. Ancak hem konuma tam olarak hâkim olmaması hem de Mustafa ile arasındaki güç farkı nedeniyle işi hâlen kolay değildi.

16…Ah5 (D)

Mustafa, doğal bir şekilde konumunu geliştirmeye devam etti. Bir başka ilginç fikir ise 16…Fxd5 (D) fedasında gizliydi.

17.exd5 e4 18.Fxe4 Ff8 19.Fxh7+ Axh7 20.Fe3 Ahf6 (D) varyantında, Siyah piyonu kompanse etmeye yakın olsa da taşları bu kadar hızlı değişmek bu tur için mantıklı olmazdı. Genelde kuvvetli sporcular, daha düşük seviyedeki rakiplere karşı tahtada olabildiğince çok taş tutmak isterler. Bunun nedeni, taktik açıdan daha zengin konumlara ulaşabilmektir.

17.g3 f5! 18.Fg5 (D)

Collin, kontrolü kaybetmeye başladı. Daha iyisi 18.Ag5 Ahf6 19.Ae6 (D) ile ahtapot atı oluşturmaktı.

Rus asıllı Fransız GM Iossif Dorfman tarafından yapılmış bu tanım oldukça önemlidir. Atlar, e6-d6 ve e3-d3 karelerine yerleştiğinde ahtapot taşına dönüşür ve bu taşın yaklaşık 4,5 puan değerinde olduğu belirtilmiştir. Bu tanıma örnek olarak, A. Karpov ile G. Kasparov arasında 1985 yılında oynanan 16. oyunu gösterebilirim. (Oyunu incelemek için tıklayınız.)

G. Kasparov’un, 16…Ad3 hamlesinden sonra oluşan konum

Tabii ki de 18.exf5? (D) hamlesi Beyaz için çok kötü olurdu.

18…Ahf6 19.Ag5 Fxd5 20.a4 Ac5 21.axb5 Axd3 22.Vxd3 Fc4 23.Vd1 Fxb5 24.Ae6 Vc2 (D) varyantından sonra Siyah’ın hem kuvvetli bir merkezi hem de aktif taşları sayesinde konumu oldukça iyi olurdu.

“Hareketli merkezin olduğu konumlarda, fil çifti oldukça kuvvetlidir.”

18…Ahf6 19.Kac1 Vb8 20.Kxc8 Vxc8! (D)

Mustafa’dan incelikli bir hamle geldi. Doğal gözüken 20…Kxc8 (D) hamlesi iyi değildi. Mustafa’nın hamlesi ile arasındaki farkı sizlere göstermek istiyorum.

21.A3d2 fxe4 22.Axe4 Fxd5 23.Fxf6 Axf6 24.Axf6+ Fxf6 25.Fxh7+ Şxh7 26.Vd3+ e4? (26…Şh8) 27.Vxd5 (D) varyantından sonra e4 piyonu düşer ve beyaz kazanç konum elde ederdi.

Fakat oyundaki 20…Vxc8 hamlesiyle aynı varyanta bakacak olursak, 21.A3d2 fxe4 22.Axe4 Fxd5 23.Fxf6 Axf6 24.Axf6+ Fxf6 25.Fxh7+ Şxh7 26.Vd3+ e4 27.Vxd5 Ve6 (D) sonrasında Siyah’ın e4 piyonunu koruyabildiği için bir sorun yaşamayacağını söyleyebiliriz.

21.Kc1 Va8 22.A1d2?! (D)

Mustafa, tam da istediklerini elde etmeye başladı. Taşları oyunda tutmak adına oyun ortasında verdiği 14…cxd4 15.cxd4 e5 karardan sonra Collin’e, karar vermesi oldukça zor konumlar kaldı. Tabii burada Collin’in bu varyantı ilk defa oynadığını, o yüzden oluşan konumlara yabancı olduğunu belirtmekte fayda var. Mevcut konumla birlikte Mustafa, oyundaki en büyük üstünlüğü elde etmeyi başardı. Beyaz için 22.Fxf6 Axf6 23.Ag5 Kc8 24.Kd1 fxe4 25.Axe4 (D) varyantı ise kötünün iyisinden başka bir şey olmazdı.

22…fxe4 23.Axe4 Fxd5 24.Afd2?! (D)

Hangi tempoda oynarsanız oynayın, böyle bir pozisyonda Mustafa’ya karşı kaldıysanız, kaçınılmaz sona yaklaşmışsınızdır. Açıkçası 24.Fxf6 Axf6 25.Afd2 Ff7 (D) varyantından sonra da Beyaz’ın savaşabileceğine inanmıyorum.

24…Axe4 25.Axe4 Fxg5 26.Axg5 Af6?! (D)

Analiz motorları bu tercihi beğenmeseler de oyunun kaderini etkileyecek bir problem olduğunu düşünmüyorum. Bence Mustafa, olabildiğince sağlam şekilde kazanca ulaşmak istedi. Bitirici varyant ise 26…e4 27.Fb1 h6 28.Ah3 Fc4 29.Ve3 d5 (D) hamlelerinden oluşmaktaydı.